Voor een actief en strijdbaar antifascisme

Manifiesta, september 2019

2019 was een opmerkelijk jaar. De aanzet tot hernieuwde doorbraak van het Vlaams Belang tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2018 werd helaas doorgezet in de parlementsverkiezingen van mei. Alle peilingen geven aan dat deze groei zich onverminderd doorzet. Dat stelt de noodzaak van een actief en strijdbaar antifascisme op scherp.

De nieuwe zwarte zondag in mei was natuurlijk anders dan die in 1991 en ook het antifascistisch protest ziet er anders uit. Voor velen was die verkiezingsoverwinning een schok: we waren er gewend aan geraakt dat het Vlaams Belang slechts een rol in de marge speelde. Bovendien was er een leegloop van het militante kader van de partij. Zelfs in een historisch bastion als district Antwerpen slaagde de partij er in oktober 2018 niet meer in om een volledige lijst in te dienen. De antifascistische betogingen die er nog waren, werden kleiner. Het directe gevaar van extreemrechts werd minder gezien. Had de N-VA dan toch gelijk als het stelde dat een ‘aanvaardbare’ Vlaams-nationalistische rechtse kracht het meest efficiënt was om extreemrechts te bestrijden?

Ondertussen weten we beter. Het asociale beleid onder de vorige Zweedse regeringen heeft geleid tot een groeiend ongenoegen. N-VA probeerde dat te omzeilen door zich steeds meer te focussen op verdeeldheid, in het bijzonder wat vluchtelingen betreft. Theo Francken aarzelt niet om op het randje van het racisme en seksisme te balanceren. De profilering van N-VA zorgde er voor dat het Vlaams Belang kon terugkeren. Het argument dat een stem voor VB verloren gaat, werd bovendien onderuit gehaald toen N-VA wekenlang met VB onderhandelde voor de Vlaamse regering. Op Vlaams niveau kon N-VA de Zweedse coalitie doorzetten, ondanks fors verlies. De regering-Jambon pakte meteen uit met harde besparingen, onder meer op welzijn, openbare diensten en cultuur. Het resultaat hiervan zagen we in de laatste peilingen: deze Vlaamse regering zou met deze resultaten niet langer over een meerderheid beschikken.

De doorbraak van het Vlaams Belang in mei zorgde voor grote ongerustheid onder antifascisten. Er werd gezocht naar antwoorden en verzet. Dat merkten we bij Steunpunt Antifascisme. Begin 2018 werd de werking van SAF nieuw leven ingeblazen waarbij we onszelf enkele doelstellingen meegaven: de rode driehoek als symbool van antifascisme en antiracisme populariseren en verspreiden, antifascisten van diverse achtergronden bijeenbrengen en acties ondersteunen. Na de verkiezingen van mei ontplofte het aantal bestellingen van rode driehoekjes. De stroom minderde vervolgens een beetje, maar houdt aan. Dit jaar verdeelden we ruim 3.000 pins.

Met een groter aantal stemmen nam het zelfvertrouwen van het Vlaams Belang en aanverwante groepen toe. Het leidde tot provocaties en incidenten: van de brandstichting in een toekomstig asielcentrum in Bilzen over het brengen van de Hitlergroet in het kamp van Breendonk tot het houden van een seksistische meeting aan de Gentse universiteit. Dit bracht een hernieuwd actief antifascisme op de been: protestacties werden groter en breder gedragen dan voorheen. Dat is toe te juichen, maar uiteraard is het ook een noodzaak. Het volstaat niet om tegen racisme en fascisme te zijn, er is nood aan actief antifascisme dat de strijd aangaat tegen extreemrechts en dat de herinnering levendig houdt aan wat fascisme betekent. Steunpunt Antifascisme heeft hieraan bijgedragen door acties te ondersteunen en door zelf een geslaagde dag te organiseren over verzet en collaboratie.

Het zelfvertrouwen van extreemrechts scheert hoge toppen. Tegelijk is er breed gedragen afkeuring wanneer het verzet opgevoerd wordt. De acties tegen KVHV aan de Gentse universiteit waren belangrijk: dit is de studentenclub waaruit Van Langenhove en zijn medestanders voortkomen, een club die bovendien op steun in N-VA-kringen kan rekenen en die zeker na de verkiezingen van mei uit was op wraak nadat ze in het defensief werd geduwd rond het Schild&Vrienden-schandaal. KVHV dacht zich alles te kunnen permitteren, maar is met een seksistische meeting te ver gegaan. Gelukkig was er actief protest om dit voor iedereen duidelijk te maken en om de druk op de universiteit op te voeren. In Antwerpen was er een mooie protestactie tegen een Europese meeting van het Vlaams Belang in de Handelsbeurs. Kosten noch moeite werden gespaard: Salvini werd met een privévliegtuig overgevlogen voor een meeting in een chique zaal, met voor alle aanwezigen gratis hapjes en drankjes. De protestactie tegen deze meeting werd breed gedragen en gaf een aanzet om het anti-establishmentimago van extreemrechts te doorbreken.

De inzet voor 2020 is groot. Er komen sowieso nieuwe antifascistische acties, enkele daarvan krijgen reeds vorm en zullen op een gepast tijdstip de nodige aandacht krijgen op rodedriehoek.be. Helaas vallen ook nieuwe incidenten te verwachten. Die mogen we niet laten passeren zonder actief protest, gericht op betrokkenheid van antifascisten, in het bijzonder jongeren en vakbondsmilitanten. Waarom die groepen in het bijzonder? Jongeren omdat ze dynamiek brengen en ook omdat de strijd tegen extreemrechts onder jongeren op het scherp van de snee wordt gevoerd met een VB dat veel investeert in een jongerenwerking. Vakbondsmilitanten omdat ze essentieel zijn om VB-kiezers te overtuigen. Bij problemen rond lonen, arbeidsvoorwaarden of sociale bescherming kijkt iedereen op de werkvloer in de eerste plaats naar de vakbondsafgevaardigden, ook de VB-kiezers. Strijdbare vakbonden zijn nodig om duidelijk te maken dat we eisen rond lonen, pensioenen, betaalbaar wonen, sociale zekerheid, gezondheidszorg, openbare diensten, … het best verdedigen als we er samen voor opkomen. Racisme en andere vormen van verdeeldheid verzwakken onze strijd.

Steunpunt Antifascisme wenst alle leden en sympathisanten een strijdbaar en antifascistisch 2020!

Betoging tegen extreemrechts, juni 2019
SAF-dag over verzet en collaboratie, oktober 2019